Kısırlık (infertilite) nedir?

Bir çiftin korunmasız düzenli cinsel ilişkiye girmesine rağmen bir yıl içerisinde gebelik olmaması durumuna infertilite (kısırlık) denir.

 

Çocuk sahibi olamayan çiftler ne zaman doktora başvurmalı?

En az 1 yıldır korunmasız düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebelik olmaması durumunda doktora başvurmak gerekir.

 

Erkek mi, kadın mı ilk olarak doktora başvurmalı?

Çocuğu olmayan çiftlerde, kadın ve erkek partnerin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Kadınlar bir kadın doğum uzmanı, erkekler ise bir üroloji-androloji uzmanı tarafından eş zamanlı olarak muayene edilir. Hemen bir tüp bebek merkezine gitmek doğru ve ekonomik bir yaklaşım değildir. Çoğu zaman basit tedaviler uygulandıktan sonra çiftler doğal yollarla hamile kalabilir.

 

Erkek kısırlığının nedenleri nelerdir?

Hormonal nedenler, genetik nedenler, geçirilmiş iltihabi hastalıklar, önceki ameliyatlar, doğumsal anormallikler, çevresel faktörler, kimyasal etkenler, varikosel gibi damarsal bozukluklar erkek kısırlığına neden olabilir. Bu nedenlerden hangisinin erkek kısırlığına yol açtığını bulduktan sonra uygun tedavileri uygulamak sperm kalitesini arttıracaktır.

 

Sigara kısırlık nedeni olabilir mi?

Sigaranın sperm yapısı üzerinde son derece olumsuz etkileri mevcuttur. Bu olumsuz etkiler genellikle sigarayı bıraktıktan 3-6 ay sonra ortadan kalkar.

 

Alkol kullanımı kısırlık nedeni midir?

Sosyal anlamda alkol kullanımının spermler üzerinde bir etkisi gösterilememiştir. Ancak uzun süreli ve sık sık alkol tüketiminin genel sağlığı ve dolayısıyla sperm kalitesini olumsuz etkileyebileceği unutulmamalıdır.

 

Erkeklerde kısırlık nedenlerinden biri olan kanal tıkanıklığı nasıl oluşur?

1-Zaman içerisinde gelişen kistlere bağlı olarak tıkanıklık ortaya çıkabilir.

2-Genetik nedenlerle tüplerin kısmen veya tamamen gelişmemesi sonucu ortaya çıkar.

3-Cinsel yolla bulaşan bazı hastalıklar sonucu da bu kanallarda tıkanmalar oluşabilir.

 

Sperm testi yaptırmadan önce dikkat edilmesi gereken konular nelerdir?

Çocuk sahibi olamayan bir erkekten ilk önce bir sperm testi (spermogram) istenir. Spermogram ile sperm sayısı ve kalitesi ölçüşür. Bu testi uygulamadan önce en az 3, en fazla 5 günlük cinsel perhiz uygulamak gerekir. Aksi takdirde spermogram sonuçları yanıltıcı olabilir. Sperm örneğini vermeden önce aşırı yorgunluk, kimyasal maddelere maruziyet, aşırı sıcak ortamda bulunma ve yakın zamanda geçirilmiş ateşli enfeksiyonlar da spermogram sonucunu olumsuz yönde etkileyecektir.

 

Sperm örneği verirken nelere dikkat edilmelidir?  

Laboratuvar ortamında sperm örneği vermek birçok erkek için zorlu bir süreçtir. Aşırı stres ve kaygı nedeniyle sperm örneği vermek güç hale gelebilir. Bu durumun normal olduğunu kabul etmek ve stres faktörünü olabildiğince azaltmak süreci kolaylaştıracaktır.

Sperm örneği verirken tükürük, sabun veya krem gibi kayganlaştırıcıların kullanılmasının sperm üzerinde olumsuz etkileri mevcuttur. Bu nedenle sperm örneği verirken kayganlaştırıcı herhangi bir madde kullanılmamalıdır. Sperm örneğinin tamamının örnek kabına aktarılması önem taşır. Sperm örneğinin bir kısmı boşalma sırasında yere döküldüyse, laboratuvar ekibi durum hakkında bilgilendirilmelidir. Numune verirken özellikle ilk kısmın kabın içine verildiğinden emin olunmalı.

Sperm örneğinin dış ortamdan korunması gerekir. Sperm örneği verirken ellerin, cinsel organın ve numune kaplarının olabildiğince steril tutmak hatalı test sonuçlarının önüne geçecektir.

 

Sperm testinde bozukluk olduğunda ne yapmak gerekir?

Sperm hücreleri vücudun en hassas hücreleridir ve çevresel faktörlerden çok çabuk etkilenir. Eğer sperm testi sonucu olumsuz ise, aynı test 3-6 hafta sonra tekrarlanmalıdır. Eğer ikinci test sonucu da olumsuz ise zaman kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurmak gerekir.

Çevresel etkenler nedeniyle spermlerde oluşan herhangi bir bozukluğun düzelmesi en az 2 ay alacağı için ikinci testin mutlaka 3-6 hafta sonra yapılması gerekir.

 

Sperm hareketi nasıl arttırılır?

Sperm hareketliliğini azaltabilecek varikosel, enfeksiyon veya hormonal bozukluklar gibi hastalıklar düzeltildiğinde spermlerin hareketleri de iyileşecektir. Bunun yanı sıra düzenli uyku, sağlıklı beslenme, stresten uzak durma, sigarayı bırakma, aşırı kilolardan kurtulma ve düzenli egzersiz yapmak da sperm hareketlerini iyileştirir. Sperm sayısını, hareketini yada şeklini düzeltecek herhangi bir ilaç ya da kür bulunmamaktadır.

 

Sperm şekil (morfoloji) bozukluğu var? Ne yapabilirim?

Sperm şeklini bozabilecek varikosel, enfeksiyon veya hormonal hastalıklar düzeltildiğinde spermlerin şekli de iyileşecektir. Bunun yanı sıra düzenli uyku, sağlıklı beslenme, stresten uzak durma, sigarayı bırakma, aşırı kilolardan kurtulma ve düzenli egzersiz yapmak da sperm morfolojisini (şeklini) iyileştirir. Sperm sayısını, hareketini yada şeklini düzeltecek herhangi bir ilaç ya da kür bulunmamaktadır.

 

Kabakulak kısırlık yapar mı?

Kabakulak hastalığını ergenlikten sonra geçiren erkeklerin yüzde 30’unda testislerde şişme ortaya çıkar çünkü hastalığa neden olan virüs testisleri de etkiler. Eğer çift taraflı kabakulak orşiti (testis iltihabı) olursa azospermi (menide hiç sperm bulunmaması) durumu ortaya çıkabilir.

 

Çocuğum olmuyor” diyen bir erkeğin nereye başvurması gerekir?

Üroloji branşının alt dallarından biri olan androloji bilimi, erkek cinsel ve üreme sağlığı ile ilgilenir. Bu nedenle çocuk sahibi olamayan bir erkek eğer bulunduğu ilde varsa bir androloji uzmanına, eğer androloji uzmanı mevcut değilse üroloji uzmanına başvurabilir. Böylelikle kısırlığa neden olan birçok basit hastalık tedavi edilebilir ve çiftlerdoğal yoldan çocuk sahibi olabilir.

 

Normalde menide olması gereken sperm sayısı kaçtır?

Meninin 1 mililitresinde en az 15 milyon sperm olması gerekir. Bu sayının altına oligospermi adı verilir.

 

Azospermi nedir?

Menide hiç sperm bulunamaması durumuna azospermi denir. Cinsel açıdan aktif olan her yüz erkeğin bir tanesinde azospermi sorunu mevcuttur. Kısırlık nedeniyle tedavi olan erkeklerin yaklaşık olarak %15’inde azospermi vardır.

 

Spermiyogram testi sonucunda hiç sperme rastlanmaması (azospermi) durumunda nasıl bir tedavi uygulanır?

Verilen sperm örneğinde hiç sperm olmaması durumunda hastaya detaylı testler uygulanır. Bu testlerde tıkanıklık saptanması halinde (obstrüktif azospermi), testislerden sperm toplanır ve tüp bebek işlemi uygulanır. Şayet tıkanıklığa rastlanmazsa (non-obstüktif azospermi), altta yatan hastalığa yönelik bir takım tedaviler uygulanır ve sonrasında testislerden elde edilecek spermler ile tüp bebek tedavisi yapılması gereklidir.

 

Kısırlık tanı ve tedavisi için sadece spermiyogram testi yeterli mi?

Sadece spermiyogram testine bakarak karar vermek yanlıştır. Sperm sayısında azlık olan erkeklerde mutlaka detaylı bir fizik muayene yapmak ve ek testler uygulamak gerekir. Çocuk sahibi olmayan çiftlerin yaklaşık üçte birinde hem kadın-hem de erkek partnerde problem olduğu dikkate alındığında, kadın partnerin de detaylı bir jinekolojik muayeneden geçmesi olası hastalıkların erken teşhisine imkan verir.

 

Spermiyogram testi sonucu hiç sperm olmaması durumunda nasıl bir tedavi uygulanır?

Verilen sperm örneğinde hiç sperm olmaması durumunda ve bunun nedeni olarak da tıkanıklık saptanmadıysa, o zaman testislerden elde edilecek spermler ile tüp bebek tedavisi yapılması gereklidir.

 

Genetik hastalıklar kısırlık nedeni midir?

Erkekler bir X ve bir Y kromozomu (46XY) taşırlar. Cinsiyet kromozomlarındaki bazı bozukluklar (Klinefelter sendromu) testislerde yapısal değişikliklere yol açarak kısırlığa neden olabilir.

Ayrıca erkeklerdeki Y kromozomunun bazı bölgelerindeki genetik materyalin kaybı da azospermi veya şiddetli sperm sayı azlığına yol açarak kısırlık sebebi olmaktadır.

 

Azospermi hastasıyım. Çocuğum olacak mı?

Evet. Azosperm hastalarında önce bu duruma neyin sebep olduğunu bulmak ve bu sebebi ortadan kaldırmak gerekir. Günümüzde azospermi hastalarının çoğunda uygun tedavi yaklaşımıyla kendiliğinden sperm çıkışı sağlanabilmekte ya da MicroTESE denilen mikrocerrahi yöntemlerle testisten sperm bulunabilmektedir.

Azosperm tedavisinde en önemli olan şey bireyin sabırlı olmasıdır. Çünkü azosperm hastalarında bir tedavi sürecine girilmektedir ve belli bir plan dahilinde tedavi yapılmaktadır. Bu süreçte kesinlikle umutsuzluğa kapılmamak ve tedavi protokolünü izlemek gerekir. Azosperm hastalarının en az yarısı günümüzde çocuk sahibi olabilmektedir.

 

MikroTESE işlemi nasıl uygulanır, ne kadar sürer?

TESE yönteminde testislerin içerisinde bulunduğu kese ve her bir testisi çevreleyen kılıf küçük bir kesi ile açılır. Testis dokusundan küçük parçalar alınır. Kesilen bölümler dikilerek işleme son verilir. Genel veya lokal anestezi altında yapılır. Hastalar TESE işleminden sonra aynı gün taburcu olur ve genellikle evde istirahat gerekmez. MikroTESE işlemi mikroskop altında yapılan TESE işlemine verilen addır.

 

MikroTESE sonrası sperm bulunamadı. Tekrar mikroTESE deneyebilir miyim?

Yapılan bir mikroTESE operasyonunda sperm bulunamaz ise, bir sonraki mikroTESE ameliyatı ile sperm bulma ihtimali azalır. Eğer ilk mikroTESE işlemi sırasında sperm öncül hücrelerine rastlanmışsa, uygun hormon tedavileri verildikten sonra tekrar mikroTESE işlemi gerçekleştirildiğinde sperm bulma olanağı %40’a kadar ulaşabilir.

 

Varikosel nedir? Spermlerle ne alakası vardır?

Varikosel, testislerdeki kanı boşaltan toplardamarların çeşitli nedenlerle genişleyerek varisleşmesidir. Varikosel testisten bacağa yayılan ağrı ve sıcak ortamda torbada belirginleşen kıvrımlı damar yapısı ile fark edilebilir. Kısırlık tedavisi için yapılan tetkikler esnasında el muayenesi ile kolayca saptanabilir. Sperm hücrelerini olumsuz yönde etkileyerek kısırlığa yol açtığı ve bazen de ağrıya neden olduğu için varikoselin tedavi edilmesi gerekir. Ağrı sorunu olmayan ve kısırlık sorunu yaşamayan erkeklerdeki düşük dereceli varikoselin tedavisine gerek yoktur.

 

Varikosel hastalığım var, ameliyat gerekli midir?

Varikosel erkeklerde sık görülen bir durumdur ancak her varikoselin ameliyat ile düzeltilmesi gerekmez. Eğer varikoseli olan bir erkeğin sperm kalitesinde bozulma varsa varikosel ameliyatı gerekir.

 

Kanser tedavisi sırasında uygulanan kemoterapi ve radyoterapi sperm yapımını bozar mı?

Kemoterapi ve radyoterapi hızlı bölünen hücreleri yok etme prensibi ile çalışan tedavi yöntemleridir. Tedavinin asıl hedefi hızlı bölünen kanser hücreleri olsa da, bu tedavilerden vücutta hızla bölünen saç-kök, mide-bağırsak ve üreme hücreleri olan sperm ve yumurta hücreleri de olumsuz etkilenir.

Kemoterapi ve radyoterapi, uygulanan tedavinin türü ve toplam dozuna bağlı olarak erkeklerde geri dönüşsüz azospermi durumuna yol açabilir. Bu nedenle kanser tedavileri öncesinde spermin dondurularak saklanması doğurganlığın korunması için uygulanan tek tedavi yöntemidir.

Bir cevap yazın

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Post comment